केअर लेबल आणि चिन्हे

वॉशिंग सिम्बॉल म्हणजे काय: केअर लेबलवरील सर्व चिन्हांचा अर्थ

प्रत्येक वॉशिंग सिम्बॉलचा अर्थ: टब, त्रिकोण, चौकोन, इस्त्री आणि वर्तुळ — आणि ठिपके, रेघा आणि फुली दिसल्यावर काय करायचं.

Frau schaut verwirrt auf ein Pflegeetikett, daneben Waschsymbole

वॉशिंग सिम्बॉल (Washing Symbols) एखाद्या गुप्त लिपीसारखे दिसतात, पण ते पाच आकारांच्या एका सोप्या पद्धतीवर चालतात. इथे तुला सगळ्या वॉशिंग सिम्बॉल्सचा अर्थ चार्टमध्ये मिळेल, आणि प्रत्येक चिन्हासाठी काय करायचं तेही — एखादं चिन्ह नसलं तरीही.

वॉशिंग सिम्बॉलचा अर्थ: 5 मूळ चिन्हं

युरोपमध्ये आणि इतर अनेक देशांत कपड्यांवरील केअर लेबलची चिन्हं एकसारखी असतात: ती GINETEX च्या पद्धतीवर आधारित आहेत आणि ISO 3758 या आंतरराष्ट्रीय मानकात दिलेली आहेत. ती डावीकडून उजवीकडे, नेहमी याच क्रमाने वाच:

  • टब: धुणे, हाताने किंवा मशीनमध्ये.
  • त्रिकोण: ब्लीच करणे.
  • चौकोन: वाळवणे, ड्रायरमध्ये किंवा हवेत.
  • इस्त्री: इस्त्री करणे.
  • वर्तुळ: ड्राय क्लीनिंगच्या दुकानात तुझ्या कपड्यावर काय करता येतं.

टब किंवा वर्तुळाखालची आडवी रेघ म्हणजे जास्त हळुवार, आणि चौकोनातल्या रेषा म्हणजे हवेत वाळवणे.

उदाहरण, ऑफिसचा शर्ट: 40 लिहिलेला आणि खाली रेघ असलेला टब, फुली मारलेला त्रिकोण, एक ठिपका असलेला ड्रायरचा चौकोन, दोन ठिपक्यांची इस्त्री. म्हणजे: सिंथेटिक (सोपी निगा) प्रोग्रॅम 40 °C पर्यंत, ब्लीच नसलेला डिटर्जंट, ड्रायर कमी तापमानावर, इस्त्री मध्यम तापमानावर.

वॉशिंग सिम्बॉल चार्ट: धुणे आणि हाताने धुणे

टबमधला आकडा म्हणजे पाण्याचं सर्वाधिक तापमान (°C मध्ये), मशीनसाठी आणि हाताने धुण्यासाठीही. त्याहून गरम पाण्यात कपडा आकसू शकतो किंवा त्याचा रंग फिकट होऊ शकतो. खाली रेघ नसेल, तर कपडा सामान्य प्रोग्रॅममध्ये जाऊ शकतो, जसा कॉटन किंवा कलर्ड. तुझ्या मशीनवर तो आकडा नसेल, तर त्याच्या खालचं, कमी तापमान निवड.

टबमध्ये हात म्हणजे 40 °C पर्यंत हाताने धुणे, कोमट पाणी पुरे:

  1. नाजूक कपड्यांसाठी डिटर्जंट वॉश बेसिनमध्ये किंवा बादलीत विरघळव.
  2. कपडा घासू नकोस, हलकेच दाब.
  3. स्वच्छ पाण्यात खंगाळ.
  4. टॉवेलमध्ये गुंडाळून पाणी दाबून काढ, कधीही पिळू नकोस.

लोकर आणि रेशमासाठी लोकर डिटर्जंट लागतो. हाताच्या चिन्हाच्या कपड्यांसाठी अनेक मशीनमध्ये “Wool/Hand Wash” (लोकर/हाताने धुणे) असा प्रोग्रॅम असतो.

फुली मारलेला टब म्हणजे: अजिबात धुवू नकोस, हातानेही नाही.

चिन्हअर्थकाय करायचं
आकडा नाही (बहुतेक US लेबल)शंका असेल तर 30 °C
कमाल 30 °Cकॉटन/कलर्ड, 30 °C
कमाल 40 °Cकॉटन/कलर्ड, 40 °C
कमाल 50 °Cमशीनवर 40 °C
कमाल 60 °Cकॉटन/कलर्ड, 60 °C पर्यंत
कमाल 70 °Cमशीनवर 60 °C
उकळीची धुलाई, कमाल 95 °Cगरज असेल तेव्हाच इतकं गरम
हळुवार, कमाल 30 °Cसिंथेटिक (सोपी निगा)
हळुवार, कमाल 40 °Cसिंथेटिक (सोपी निगा)
हळुवार, कमाल 50 °Cसिंथेटिक (सोपी निगा)
हळुवार, कमाल 60 °Cसिंथेटिक (सोपी निगा)
खूप हळुवार, कमाल 30 °Cनाजूक किंवा लोकर प्रोग्रॅम
खूप हळुवार, कमाल 40 °Cनाजूक किंवा लोकर प्रोग्रॅम
हाताने धुणे (Hand wash), कमाल 40 °Cकोमट पाणी, पिळू नकोस
धुवू नका (Do not wash)वर्तुळ तपास

वॉशिंग सिम्बॉलखालच्या रेघेचा अर्थ काय?

टबखालची आडवी रेघ (इंग्रजीत bar) म्हणजे: हळुवार धू. मशीनवर हा सहसा सिंथेटिक (सोपी निगा) प्रोग्रॅम असतो, कृत्रिम धागे आणि मिश्र कापडांसाठीचा प्रोग्रॅम: कमी हालचाल, कमी वेळ स्पिन, कमी सुरकुत्या. सोपा नियम: मशीन फक्त साधारण अर्धीच भर.

दोन रेघा म्हणजे: खूप हळुवार, नाजूक (Delicate) किंवा लोकर (Wool) प्रोग्रॅममध्ये, आणि मशीन जास्तीत जास्त एक तृतीयांश भर. प्रोग्रॅमची नावं मशीननुसार वेगळी असतात, शंका असेल तर जास्त हळुवार प्रोग्रॅम निवड.

चिन्ह नाही किंवा वाचता येत नाही?

चिन्ह नसलं तर ते कशालाच मनाई करत नाही, पण काही सांगतही नाही. केअर लेबलवर चिन्हं छापणं प्रत्येक देशात बंधनकारक नसतं, त्यामुळे काही कपड्यांवर ती नसतातच.

वाचता येईल असं लेबल नसलेल्या कपड्यांसाठी, जसे सेकंड-हँड बाजारातले, खालच्या चौकटीतला सुरक्षित मूळ नियम लागू होतो. शंका असेल तर लोकर आणि रेशीम हाताने धू. काही अस्पष्ट असल्यास अंदाज न लावता WashGuard सुरक्षित पर्याय सुचवतो.

चिन्ह नाही किंवा अस्पष्ट

तापमान
कमाल 30 °C
प्रोग्रॅम
नाजूक प्रोग्रॅम
लोड
वेगळं धू
ड्रायर
नाही

ब्लीचचं चिन्ह: त्रिकोणाचा अर्थ (Do not bleach)

त्रिकोण सांगतो की ब्लीच वापरता येतो का. रिकामा त्रिकोण म्हणजे: कोणताही ब्लीच चालेल. आत दोन तिरक्या रेषा असतील तर फक्त ऑक्सिजन ब्लीच चालेल, क्लोरीन नाही. फुली मारलेला त्रिकोण म्हणजे: ब्लीच करू नकोस (Do not bleach).

चिन्हअर्थकाय करायचं
कोणताही ब्लीच चालेलब्लीच असलेला डिटर्जंटही चालेल
फक्त ऑक्सिजन ब्लीचहेवी-ड्यूटी डिटर्जंट पावडर चालेल
ब्लीच नको (Do not bleach)कलर किंवा नाजूक कपड्यांसाठी डिटर्जंट

त्रिकोणासाठी कोणता डिटर्जंट योग्य?

त्रिकोण तुझ्या डिटर्जंटबद्दल आहे. हेवी-ड्यूटी डिटर्जंट पावडरमध्ये ऑक्सिजन ब्लीच असतो आणि ती पांढऱ्या कपड्यांसाठी योग्य; द्रव डिटर्जंटमध्ये सहसा ब्लीच नसतो. त्रिकोणावर फुली असेल तर कलर डिटर्जंट किंवा नाजूक कपड्यांसाठी डिटर्जंट वापर, आणि ब्लीच असलेलं डाग काढण्याचं कोणतंही उत्पादन नको.

ड्रायरचं चिन्ह (Tumble dry): ठिपक्यांचा अर्थ

चौकोन वाळवण्यासाठी असतो, आणि त्यात वर्तुळ म्हणजे ड्रायर (टम्बल ड्रायर). ड्रायर वापरत असशील तर: एक ठिपका म्हणजे कमी तापमान किंवा नाजूक प्रोग्रॅम (Tumble dry low), दोन ठिपके म्हणजे सामान्य प्रोग्रॅम. फुली मारलेलं म्हणजे: ड्रायरमध्ये टाकू नकोस (Do not tumble dry). ड्रायरचं चिन्हच नसेल, तर हवेत वाळवणं चांगलं.

चिन्हअर्थकाय करायचं
तापमान दिलेलं नाही (बहुतेक US लेबल)शंका असेल तर कमी तापमान
कमी तापमान (Tumble dry low)नाजूक प्रोग्रॅम, कमी तापमान
सामान्य तापमानसामान्य प्रोग्रॅम
ड्रायर नको (Do not tumble dry)हवेत वाळव
दोरीवर वाळव (Line dry)वाळत घाल
सपाट पसरून वाळव (Dry flat)सपाट पसरून ठेव
ओलेचिंब वाळत घाल (Drip dry)स्पिन न करता वाळत घाल
सावलीत वाळव (Dry in shade)उन्हात नको

चौकोनात रेषा: सपाट, ओलेचिंब, सावलीत

वर्तुळ नसलेल्या चौकोनातल्या रेषा म्हणजे हवेत वाळवणे. एक उभी रेषा: दोरीवर, हँगरवर किंवा कपडे वाळवण्याच्या स्टँडवर. एक आडवी रेषा: सपाट पसरून, म्हणजे उदा. विणलेले कपडे ताणले जाऊ नयेत. दोन उभ्या रेषा म्हणजे ओलेचिंब वाळत घाल, म्हणजे स्पिन न करता; दोन आडव्या रेषा म्हणजे ओलेचिंब सपाट पसरून. कोपऱ्यातली तिरकी रेषा म्हणजे: सावलीत.

खोली लहान आहे, किंवा पावसाळ्यात घरातच वाळवायचं आहे? सपाट वाळवण्यासाठी स्टँडवर आडवा टाकलेला टॉवेल पुरतो, आणि ओलेचिंब कपडे बाथरूममध्ये, जिथे पाणी निथळू शकेल तिथे वाळत घाल. हवेत वाळवल्याने कायमचं नुकसान होत नाही, फक्त उन्हामुळे रंग फिकट होऊ शकतात. लेबलवर सपाट किंवा सावलीत लिहिलेलं असेल, तर तरीही तसंच कर.

इस्त्रीचं चिन्ह: इस्त्री कशी करायची?

इस्त्रीच्या चिन्हातले ठिपके इस्त्रीच्या तळाचं सर्वाधिक तापमान सांगतात: एक ठिपका 120 °C पर्यंत, दोन ठिपके 160 °C पर्यंत, तीन ठिपके 210 °C पर्यंत. इस्त्रीच्या नॉबवरचे ठिपके फक्त अंदाजासाठी असतात: शंका असेल तर आतल्या बाजूला न दिसणाऱ्या जागी आधी चाचणी कर. एका ठिपक्यावर वाफेमुळे नुकसान होऊ शकतं, म्हणून वाफेशिवाय इस्त्री कर.

एक ठिपका सहसा नायलॉन (पॉलिअमाइड) आणि ॲक्रिलिकवर असतो, दोन लोकर, रेशीम आणि व्हिस्कोसवर. महत्त्वाचं ते लेबल: मिश्र कापडाच्या शर्टवर शुद्ध सुती कापडापेक्षा कमी ठिपके असू शकतात. ठिपके नसतील, जसे जुन्या लेबलांवर, तर कमी तापमानापासून सुरुवात कर.

चिन्हअर्थकाय करायचं
तापमान दिलेलं नाही (जुनी लेबलं)कमी तापमानापासून सुरुवात कर
कमाल 120 °C, वाफेने नुकसान शक्यसर्वात कमी तापमान, वाफेशिवाय
कमाल 160 °Cमध्यम तापमान
कमाल 210 °Cजास्त तापमान, वाफ चालेल
इस्त्री नको (Do not iron)ताणून सरळ कर आणि वाळत घाल

नवीन वॉशिंग सिम्बॉल: 2023 पासून काय बदललं

डिसेंबर 2023 पासून दोन नवीन चिन्हं आहेत. पहिलं, खोलीच्या तापमानावर हळुवार हाताने धुणे: टबमध्ये हात आणि खाली एक रेघ, म्हणजे साधारण 20–30 °C चं थंड पाणी. दुसरं, वाफेशिवाय इस्त्री: एक ठिपका असलेली इस्त्री आणि फुली मारलेली वाफ.

काही चार्ट, उदा. अमेरिकेतले, याच इस्त्रीच्या ठिपक्यांसाठी 110, 150 आणि 200 °C सांगतात.

वर्तुळातील P चा अर्थ: ड्राय क्लीन म्हणजे काय?

वर्तुळातील P म्हणजे: कपडा ड्राय क्लीन करता येतो, म्हणजे ड्राय क्लीनिंगच्या दुकानात व्यावसायिक पद्धतीने स्वच्छ करता येतो. तो घरी धुता येतो का, हे फक्त टब सांगतो.

ही अक्षरं ड्राय क्लीनिंगच्या कर्मचाऱ्यांसाठी असतात: P आणि F द्रावक (सॉल्व्हंट) सांगतात, W व्यावसायिक वेट क्लीनिंग. रिकामं वर्तुळ, बहुतेक US लेबलवर, सामान्य ड्राय क्लीनिंगला परवानगी देतं. फुली मारलेला टब आणि सोबत P किंवा F म्हणजे: हा कपडा ड्राय क्लीनिंगसाठीच आहे (Dry clean only).

गोंधळ करू नकोस: नुसतं वर्तुळ म्हणजे ड्राय क्लीनिंग, चौकोनातलं वर्तुळ म्हणजे ड्रायर.

चिन्हअर्थकाय करायचं
ड्राय क्लीनिंग चालेल (बहुतेक US लेबल)घरी धुण्यासाठी टब बघ
ड्राय क्लीन (Dry clean)धुण्याबद्दल टब सांगतो
रेघ: जास्त हळुवार क्लीनिंगघरी धुण्यासाठी टब बघ
फक्त ठराविक द्रावकधुण्याबद्दल टब सांगतो
व्यावसायिक वेट क्लीनिंगघरी धुण्यासाठी टब बघ
ड्राय क्लीन नको (Do not dry clean)टबनुसार काळजी घे

फुली असलेले वॉशिंग सिम्बॉल: काय करू नये?

फुली मारलेल्या वॉशिंग सिम्बॉलचा अर्थ नेहमी एकच: ही पायरी करायची नाही.

  • टब: धुवू नकोस.
  • त्रिकोण: ब्लीच करू नकोस.
  • चौकोनातलं वर्तुळ: ड्रायर नाही.
  • इस्त्री: इस्त्री करू नकोस.
  • वर्तुळ: ड्राय क्लीनिंग नाही.

टब आणि वर्तुळ दोन्हींवर फुली असेल, तर: कपडा फक्त मोकळ्या हवेत ठेव, डाग कोरड्या कापडाने टिपून घे, आणि शंका असेल तर दुकानदाराला किंवा उत्पादकाला विचार.

एकाच लोडमध्ये वेगवेगळी लेबलं

मिश्र लोड? मग प्रत्येक पायरीवर सर्वात नाजूक कपडा नियम ठरवतो: सर्वात लहान आकडा, सर्वाधिक रेघा. फुली मारलेला त्रिकोण म्हणजे सगळ्यांसाठी ब्लीच नसलेला डिटर्जंट. ज्या कपड्यांना ड्रायरला मनाई आहे, ते आधीच बाहेर काढ. दोन रेघांच्या लोकरीचा स्वतंत्र लोड कर.

अमेरिका आणि जपानचे वॉशिंग सिम्बॉल: फरक काय?

कपडा अमेरिकेतल्या दुकानातून आला आहे? तिथे सूचना अनेकदा शब्दांत लिहिलेल्या असतात: “cold” म्हणजे 30 °C पर्यंत, “warm” म्हणजे साधारण 44 °C पर्यंत. चिन्हांमध्ये टबमध्ये आकड्याऐवजी ठिपके असतात: एक ठिपका म्हणजे थंड, सहा ठिपके म्हणजे 95 °C.

ड्रायरच्या चौकोनात एक ते तीन ठिपके म्हणजे कमी, मध्यम आणि जास्त तापमान, आणि काळं भरलेलं वर्तुळ म्हणजे: उष्णतेशिवाय. ओलेचिंब वाळत घालणं (Drip dry) तिथे तीन उभ्या रेषांनी दाखवतात.

जपानने 2016 च्या शेवटी आपली चिन्हं आंतरराष्ट्रीय चिन्हांशी जुळवली. जपानी अक्षरं असलेल्या जुन्या कपड्यांसाठी लेबल नसलेल्या कपड्यांचा मूळ नियम लागू होतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कोणत्या वॉशिंग सिम्बॉलचा अर्थ “स्पिन करू नका”?

त्यासाठी वेगळं चिन्ह नाही. टबखालच्या एक किंवा दोन रेघांचाही अर्थ फक्त: कमी वेळ किंवा हळुवार स्पिन. अजिबात स्पिन नको, याचा अर्थ “ओलेचिंब वाळत घाल” (Drip dry): चौकोनात दोन रेषा.

“फॅब्रिक सॉफ्टनर वापरू नका” यासाठी वॉशिंग सिम्बॉल आहे का?

नाही, अशा सूचना मजकुरात लिहिलेल्या असतात, जसं “फॅब्रिक सॉफ्टनर वापरू नका” (No fabric softener) किंवा “वेगळे धुवा” (Wash separately), आणि त्याही तितक्याच लागू होतात. संरक्षक कपड्यांसाठी, जसे आग-प्रतिरोधक किंवा हाय-व्हिजिबिलिटी कपडे, उत्पादकाच्या सूचनाही पाळ, कारण चुकीच्या काळजीमुळे संरक्षण कमी होऊ शकतं.

लेबलवर लिहिलेल्यापेक्षा थंड पाण्यात धुता येतं का?

कापडासाठी हो, आकडा ही वरची मर्यादा आहे. टॉवेल आणि अंतर्वस्त्रं अधूनमधून 60 °C वर धू, आणि घरात कोणाला संसर्गजन्य आजार असेल तर सामान्य प्रोग्रॅममध्ये हेवी-ड्यूटी डिटर्जंट पावडरने — जर टब आणि त्रिकोण परवानगी देत असतील तर. कोणाची रोगप्रतिकारशक्ती कमी असेल, तर स्वच्छतेबद्दल डॉक्टरांचा सल्ला घे.

तापमान नसलेल्या वॉशिंग सिम्बॉलचा अर्थ काय?

शंका असेल तर 30 °C वापर. युरोपियन लेबलवर टबमध्ये नेहमी आकडा, हात किंवा फुली असते; आकडा नसलेला टब बहुतेक US लेबलवरचा असतो. तिथे तापमान न दिलेलं “Machine wash” म्हणजे साधारण 63 °C पर्यंतचं गरम पाणी चालतं, पण थंड पाणी जास्त सुरक्षित. आकडा नसलेला हात म्हणजे 40 °C पर्यंत हाताने धुणे.

माझ्या केअर लेबलवर चिन्हांच्या अनेक ओळी का असतात?

एखाद्या कपड्याला वाळवण्याचं किंवा व्यावसायिक क्लीनिंगचं एकापेक्षा जास्त चिन्ह लागत असेल, तर दुसरं चिन्ह खालच्या ओळीत असू शकतं. क्रम तोच राहतो.

तू फोटो काढ. बाकी WashGuard दाखवेल.

WashGuard तुझ्या फोनवर घे आणि तुझा पुढचा लोड नेमका कसा धुवायचा ते लगेच बघ. iPhone आणि Android साठी, 45 भाषांमध्ये.

App Store वरून डाउनलोड करGoogle Play वर मिळवा

3 दिवस मोफत वापरून बघ. त्यानंतर मासिक किंवा वार्षिक सबस्क्रिप्शन.